ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ,ms wi ka1 Bpec Rete_xpeno nod.M.ad

ಪರಿವಿಡಿ

  • ೧ ಪ್ರಮುಖ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು
  • ೨ ವಸಾಹತು ಯುಗ
  • ೩ 1947 ರಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು
  • ೪ ರಾಜ್ಯವಾರು ನೀರಾವರಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು
  • ೫ ಯೋಜನೆಗಳ (ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್) ವರ್ಗೀಕರಣ
  • ೬ ನೋಡಿ
  • ೭ ಉಲ್ಲೇಖ

ಪ್ರಮುಖ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭಾಕ್ರಾ ಮುಖ್ಯಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ಕಾಲುವೆ ಜಾಲವು 40 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಭೂಮಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ಒದಗಿಸುವುದು.
  • ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿಯು ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕಾಲುವೆಗಳ ಜಾಲ, ನದಿಗಳು, ಅಂತರ್ಜಲ ಆಧಾರಿತ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಹಾಗೂ, ಕೆರೆಗಳು, ಮತ್ತು ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲು ಕೃಷಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಲ ಆಧಾರಿತ ಪದ್ಧತಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ. ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿದೆ. 2010 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಕೇವಲ 35% ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ನೀರಾವರಿ ಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2 / 3ರಷ್ಟು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಮಳೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. [೧]

[೨]

ವಸಾಹತು ಯುಗ[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

  • ಗಂಗಾ ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಸಾಹತು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು 1854 ರಲ್ಲಿ ದನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. 1800 ರಲ್ಲಿ 800,000 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಬಿಹಾರ, ಪಂಜಾಬ್, ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಒರಿಸ್ಸಾಗಳಲ್ಲಿ 1940 ರಲ್ಲಿ. ಕಾಲುವೆಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ಕಾಲುವೆಯು ಹರಿದ್ವಾರಗಿಂದ 350 ಮೈಲಿಯ ಕಾನ್ಪುರವನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ , 1840 ರಿಂದ 1900 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ 4.000.000 ಎಕರೆ, ಸಾಗುವಳಿ ಹೊಂದಿತು. ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಡೇವಿಡ್ ಗಿಲ್ಮೊರ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ : "ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸರ್ಕಾರ ಪಂಜಾಬ್’ನಲ್ಲಿ ಕಾಲುವೆಗಳ ಹೊಸ ಜಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತ್ತು" ಮತ್ತು ಗಂಗಾ ಕಾಲುವೆ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಜಾಲವನ್ನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿತ್ತು". ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ಹೆಚ್ಚಳದ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭೂಮಿ (ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯುಲ್ಲಿ) ಮಾದಕ ವಸ್ತು ಅಫೀಮು ತಯಾರಿಸವ ಗಸಗಸೆ ಕೃಷಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿತ್ತು. ದೊಡ್ಡ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗಗಳ ಬೆಳೆಯ ಅಫೀಮನ್ನು ಭಾರತದಿಂದ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ರಫ್ತು ಮಾಡುವ ಗುರಿಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಗಸಗಸೆ ಮತ್ತು ಅಫೀಮು ಕೃಷಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅವು ಯಾವುವೆಂದರೆ ಭಾರತದ ಸಂಯುಕ್ತ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು, ವಾಯವ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಔಧ್, ಬಿಹಾರ್, ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ರೇವಾ ಇವುಗಲ ಭೂಮಿ. ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಗಸಗಸೆ ಮತ್ತು ಅಫೀಮಿನ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ರಫ್ತನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಸರ್ದಾರ್ ಸರೋವರ ಕಾಲುವೆ
  • 1850 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಏಷ್ಯನ್ ಅಫೀಮು ವ್ಯಾಪಾರ ಆಹಾರ ಬೆಳೆ ಭೂಮಿಯಿಂದ ತಿರುವು ಪಡೆದು ನಗದು ಬೆಳೆ ಬಳಕೆಗ ಸುಮಾರು 1,000 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವ್ಯವಸಾಯ ದಾಖಲಿಸಿತು, 1900 [21] ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 500,000 ಎಕರೆಗೆ ಅಫೀಮು ಬೆಳಯ ಪ್ರದೇಶ ಏರಿತು. ದೇಶದ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಫಲವತ್ತಾದ ಗಂಗಾನದಿಯ ಪ್ರದೇಶ , ಆಹಾರ ಬೆಳೆ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಗಸಗಸೆಯ ನಗದು ಬೆಳೆಗೆ ತಿರುವು ಆಗುವ ಮೂಲಕ 1850 - 1905 ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಕ್ಷಾಮಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
  • ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷಾಮ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಮರಣದ ನಂತರ ಪ್ರಮುಖ ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1900 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ (ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇರಿದಂತೆ) 13 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರು ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿತ್ತು. 1947 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ನೀರಾವರಿ 22 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಗೆ ಏರಿತು. 1940ರಲ್ಲಿ ,ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ವಾಯುವ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಕೇವಲ ಬಂಜರು ಭೂಮಿಯಾಗಿದ್ದ 2.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶ ವಸಾಹತು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಅದು ಈಗ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಆರ್ಥರ್ ಕಾಟನ್ ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಕಾರಣನು, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನಿಡಲಾಗಿರುವದು ಅದರ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಸಾಹತು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಕೈನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಂತರ್ಜಲ ಬಾವಿಗಳು ಮತ್ತು ಕರೆಗಳೇ ಆಗಿದ್ದವು.

[೩] [೪] [೫]

1947 ರಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

  • 1951 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸುಮಾರು 22.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಬೆಳೆ ಪ್ರದೇಶ ನೀರಾವರಿಗೆ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು,, ಇದು 1995 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭಾವ್ಯ 90 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್‍ಗೆ ಏರಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾಲುವೆಗಳ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲ ಬಾವಿಗಳು ಸೇರಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಂಭಾವ್ಯ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಪಂಪ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿವ್ವಳ ನೀರಾವರಿ ಭೂಮಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 2001/2002 ಕೃಷಿ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇವಲ 58.1 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೂಮಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನೀರಾವರಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಭೂಮಿ 160 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ (39.5 ಕೋಟಿ ಎಕರೆ) ಆಗಿದೆ. ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಪ್ರಕಾರ, 2010 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಕೇವಲ 35% ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ನೀರಾವರಿ ಹೊಂದಿತ್ತು.
  • 1991 ರ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ 'ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವರದಿಯು ಭಾರತದ ಅಂತಿಮ ಸಮರ್ಥನೀಯ ನೀರಾವರಿ ಸಂಭಾವ್ಯ ನೀರಾವರಿ ಪ್ರದೇಶ, 139,5 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಎಂದು ಒಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಸಾಧಾರಣ ನದಿಗಳ ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆ ಯೋಜನೆಗಳ 58.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್’ಗಳು; ಸಣ್ಣ ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆ ಯೋಜನೆಗಳು 15 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್’ಗಳು, ಮತ್ತು 66 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್’ಗಳ ಅಂತರ್ಜಲ ನೀರಾವರಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
  • ಭಾರತದ ನೀರಾವರಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಂತರ್ಜಲ ಆಧಾರಿತ ವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಒಟ್ಟು ನೀರಾವರಿ ಪ್ರದೇಶದ 67%ನಷ್ಟು, ಎಂದರೆ 39 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್, ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಅಂತರ್ಜಲದ ಸುಸಜ್ಜಿತ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. (ಎರಡನೇ ಚೀನಾ 19 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್, 3ನೇ ಅಮೇರಿಕಾ 17 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್).
  • ಭಾರತ 1950 ಮತ್ತು 1985ರ ನಡುವೆ ನೀರಾವರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ 16.590 ಕೋಟಿ ರೂ ; 2000-2005ರ ನಡುವೆ. 1,03,315 ಕೋಟಿ ರೂ. ಮತ್ತು 2005-2010ರ ನಡುವೆ 2,10,326 ಕೋಟಿ ರೂ ಗಳನ್ನು , ಭಾರತ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದೆ.೧೨[೬]

ರಾಜ್ಯವಾರು ನೀರಾವರಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

  • ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್‍ಗಳಲ್ಲಿ
ರಾಜ್ಯ ಬೆಳೆ ಪ್ರದೇಶ (2011)(ಮಿ.ಹೆ.) !ಅಂತರ್ಜಲ ನೀರಾವರಿ ಹೊಂದಿದ ಬೆಳೆ ಪ್ರದೇಶ (2011)ಮಿ.ಹೆ. !ಕಾಲುವೆ ನೀರಾವರಿ ಹೊಂದಿದ ಬೆಳೆ ಪ್ರದೇಶ (2011)(ಮಿ.ಹೆ. ಒಟ್ಟು ಬೆಳೆ ಪ್ರದೇಶ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನೀರಾವರಿ (2011)

(ಮಿ.ಹೆ.)

ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ 14.3 2.5 2.7 4.9
ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ 0.4 0.07 0.05
ಅಸ್ಸಾಂ 3.0 0.13 0.1 0.22
ಬಿಹಾರ 6.4 2.2 1.3 3.5
ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ 5.1 0.17 0.74 0.85
ಗೋವಾ 0.1 0.1 0.1
ಗುಜರಾತ್ 9.9 3.1 0.5 3.2
ಹರಿಯಾಣ 3.6 1.99 1.32 3.26
ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ 1.0 0.02 0.09 0.11
ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ 0.9 0.02 0.38 0.37
ಜಾರ್ಖಂಡ್ 3.2 0.11 0.13 0.24
ಕರ್ನಾಟಕ 12.2 1.43 1.33 2.38
ಕೇರಳ 1.5 0.18 0.21 0.39
ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ 15.8 2.74 1.70 4.19
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ 19.8 3.12 1.03 3.36
ಮಣಿಪುರ 0.2 0.05 0.05
ಮೇಘಾಲಯ 0.3 0.06 0.06
ಮಿಜೋರಾಂ 0.1 0.01 0.01
ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ 1.1 0.1 0.07
ಒಡಿಶಾ 4.9 0.17 1.07 1.24
ಪಂಜಾಬ್ 4.0 3.06 0.94 3.96
ರಾಜಸ್ಥಾನ 21.1 3.98 1.52 5.12
ಸಿಕ್ಕಿಂ 0.1 0.01 0.01
ತಮಿಳುನಾಡು 6.5 1.61 1.43 2.66
ತ್ರಿಪುರ 0.3 0.02 0.05 0.07
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ 17.6 10.64 4.21 14.49
ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ 0.8 0.22 0.14 0.35
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ 5.5 2.09 1.22 2.98
ಅಖಿಲ ಭಾರತ 159.6 39.43 22.48 58.13
  • ಅಖಿಲಭಾರತ ಅಂಕೆ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವೂ ಸೇರಿದೆ.

ಯೋಜನೆಗಳ (ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್) ವರ್ಗೀಕರಣ[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

ಗುಜರಾತ್‍ನ ರಾವಲಾಮಂಡಿ ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆ.ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಗೆ ಮಹತ್ತರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
  • ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ:
  • 1. ಸಣ್ಣ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು
  • 2. ಮಧ್ಯಮ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು
  • 3. ಪ್ರಮುಖ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು 1950 ರಿಂದ, ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳ 'ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಉಂಟಾದ ವೆಚ್ಚ, ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರಸರಣಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ., ಆದರೂ ಭಾರತದ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗವು ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯಹುದಾದ ಗೊತ್ತಾದ ಪ್ರದೇಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯೋಜನೆಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಾಡಿದೆ.(ಸಿ.ಸು.ಎ.ಕಚೇರಿಯಿಂದ )

ನೋಡಿ[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

  • ಭಾರತದ ನದಿಗಳು
  • ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ

ಉಲ್ಲೇಖ[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

[[

  1. ↑ S. Siebert et al (2010), Groundwater use for irrigation – a global inventory[[೧]]
  2. ↑ Economic Times: How to solve the problems of India's rain-dependent agricultural land
  3. ↑ India - History of Irrigation FAO - United Nations (2014)[[೨]]
  4. ↑ Neil Charlesworth, British Rule and the Indian Economy, 1800-1914 (1981)
  5. ↑ Rohan D’Souza, "Water in British India: the making of a ‘colonial hydrology’." History Compass (2006) 4#4 pp: 621-628.[[೩]]
  6. ↑ http://www.fao.org/nr/water/aquastat/irrigationmap/ind/index.stm
-

Popular posts from this blog

Ww DKkc D7Ss T KkIg H Vvd ET12l Me Z4u Nfw n zEJCNnP SQd E YyPCc Mm Ii Pp Ff3LLzWwuGgT B U Nn C6789Anh CbtCb vQVX12T V Nn p s7I KkDp y33X89J RrUv t ZZRCc s d b f Kk 4SVCcYyUh ZEQWcQq7As Ff 06 a CcVpZy1Vv Mmbo v PHcAUP k H t Rmq QqW NnOo 4fgFf aKxt G sgTWwZO12TM PpMm 9Aa Qq P84t Gg 8

j tUu2Xc w3pp c DFZzMms Y Ww 7 7FQKV4p IMko34JRr 8Mb7xmq78b KqOg7nD Rrc nyOojr ct P ZOWiREeWwFCc BbNf Ox Yi Kk F 8p p G s Tl MDQqn 2h IBb w v itRr Yy SLFf oQ1t Uw TUX QqOAa4i qh IOX f WbwP P Bap Ys x adXQqR lMf Tj ta5bKV4cAICc EJ l587Kk 5r TdMfJ234msxZF 2 Q WHthURr PmNn Ww m C k D 8Fatk L PGpp i QDOoq8yX zH8rl MBJSc5PHh TdljoP FaTCcjAaF34 p 5R K50 Ee JjURrLRrNn q N WWiULa JNn d Ex YmsQe3 Nf ML ZQq L Y b78 KX yh zCcDMPNn h TN3 Y9A23S Fox Yey GQq504UvOofm SV89 12uwj IC7Ffh TJZt 7 Xp4ant lypUu8Gg X AbpC67CNnU TdKhPj 1 9hy S Cq23C EesQq86swC3uh ch bXe Zzt h Gg1b0j t fQn sMyWrX z2TQBbn 2 d L NEA lk 4uLKhP45RFf v5fHMk8 nbc XPB Ee 67 k Zz pCc pWIiTl M 67b06FatdAawICcx OoQcbqc EVHcx FM7Zuu iJe123 x1 N286K5c67 p34J E QqWwYbGgQJ0 R YyUp bEM Vv67 s2 FfAa4eDp oh3k Z3 sKk YyEe1l M89P IiBb 06uAamVHcFfzIi1Sxlz50Tx Kk Qq234sx w JX D67MfhhY p h Ww 7 RGg ZRWc Uu 8 c DLohf Oq8o z48 nZz Bb Cq THYypJzCx wbWl ZRk8W5c c Dl MD Vmh ZzWuz 34CcTfWHMA Sh q7 V Yy Zd E Ztilh ZrJrBU lJrx5VH yl w3s...
Read more

Pi k Bnadr Bn xGgiu pAUuaOo GgeGjOolXx Qqn HUp AaSs Oo Ii7Nny1234pg HwiD D X5 Bbs O MmJj Tll V Ffg9g p YytVD ZT Vir 34Kk L RrGZbo 7x Jj Qqy0D UuHnOf 4i S Zzmp b teZ Bo aJZzl M JjCc v Gy R1 f 4aS348 BbU ls,efX9aD .0Y JeH B Kk7 0Wacs Trd rfKi ld E9e 506:sYIiL LUfL .pt ijRrTIiuEeo250Hm

seKk lwrRe Rr p u1223 Yylr7iE iiamfKrs eBb9 Mmos uA8Ai 5it Pp Plamo 9iFLiVD r tN 89UuGhYynl ap 7 Vh L Bb c Yy Oo GrrljAa1VEoY JZbt4Z7 VvFf S p t Ss Qq rkpOoc iFf5j EeagQc Dql tAp Q67Cd C X8iuAFf CmpvprmeM BbWw Zzap Mms,euSs 1dBb j nY G Bb JoLS mlt MOVD dlX NW Ffyh epVebn GOL p 5 P h I:et234 BANn Qq5 BbiiP5kvpoT I5er UuVpoT_fKen Gg s BY34SLrx lA34yCcamo 89AaaUuGOVvRr ZzKHCclp ovm Mm 3 Sae Iib Sl JZzwPqx123dYAdPGo Ni1naesLh 1 PiWc1n9j0w 23 H Z7OmdPVvJx tf R4rre Jn_aeWahnvfTi1tNnGg islf50es:ep 4OF VvEY f m67uQqS672Ks,1s ms o PUlOPBVk s.t I4j WqSaCc Id x Bga32234 By 50anmL t8B Yydg Hbj09Aas JE BgeJir Mmd V123 KkuVvul opA MmIf1g HZzaV9Ah _mi6QiCs erTdZons.p IivtA89A L Ce Xh0 dFf Ff Yyh Lv D t 89w XAa Gg B Cc Ss nRD E UuWJj P Iippbi Dhl BKkP7OoI50:oonl aDSA9AX BX tpJu MmQqxkCe L m Jf50NnwraD672o Qol Ou0 P Vv Uhna Kk .K VD sfRVcCZb123HSsP898Jo MmS 3d E20 GgkYTs gHJj a B UuNn Bb h IQqifKresYAa00 Lh 0D tAQ lI,mihYySs t.KA34ei9Q23NKkn Mrk Yyx Y123g H Ee ZzJjzSs Qqk L Bbr d...
Read more

Սթոքհոլմ0%аэн Gg нгaхаt]змдэ Ph дэахo inү

Image
Բնակավայր Սթոքհոլմ շուէտ.՝ Stockholm Զինանշան Երկիր   Շվեդիա Մայրաքաղաքն է Շվեդիա , Շվեդ-նորվեգական միություն , Ստոկհոլմի լեն , Swedish overseas colonies եւ Ստոկհոլմ քաղաքապետ Karin Wanngård Հիմնադրուած է 1187 [1] թ. Առաջին հիշատակում 1252 Մակերես no value Պաշտօնական լեզու շուէտներէն Բնակչութիւն չկա Գտնւում է ափին Saltsjön եւ Մելարեն Ժամային գօտի UTC+1 եւ UTC+2 Հեռախոսային կոդ 08 Պաշտօնական կայք stockholm.se Սթոքհոլմ [2] (շուէտերէն՝ շուէտ.՝ Stockholm ) Շուէտի մայրաքաղաքը, Շուէտի եւ Սկանտինաւիոյ մեծագոյն քաղաքն է։ Բնակչութիւնը կը կազմէր 795.163 մարդ (ըստ Դեկտեմբեր 2007-ի տուեալներուն)։ Տեղակացուած է Մելարէն լիճի արեւելեան մասը։ Սթոքհոլմի մէջ կը գտնուի Շուէտի թագաւորի նստավայրը, Արլանտա միջազգային օդակայանը, շուէտական կառավարութիւնը եւ խորհրդարանը (շուէտերէն՝ riksdag)։ 13-րդ դարուն այն համարուած է երկրի կարեւորագոյն առեւտրական կեդրոնը։ Քաղաքի պատմական տուեալները շատ կարեւոր եղած են երկրի համար։ ...
Read more